• Limetorrents
  • Nieuwsbrief

    Nieuwsbrief
    1. Ongeldige invoer
    2. Ongeldige invoer
    3. Ongeldige invoer
    4. Beveiligingscode Ongeldige invoer

     

     

    WNVL logo VL 143x80 dpi zondertekst

    ODE header nieuw

    Zonnestroom

    Nieuwsberichten over Zonnestroom

    Nieuw systeem om elektrische auto’s snel op te laden via zonnepanelen

    csmGauthamsolartop

    Sinds oktober 2014 is ODE partner van het project SAVE (Slim Aansturen Van Elektriciteit). De doelstelling van dit vierjarig project is om elektrische energie op KMO niveau zo efficiënt mogelijk in te  zetten. De elektrische auto kan hier ook een belangrijke rol in spelen.

    Elektrische auto's zijn alleen echt duurzaam als de elektriciteit om ze op te laden uit duurzame bronnen komt en niet uit fossiele brandstoffen. Daarom richten bedrijven en onderzoekers zich onder meer op het laden van elektrische voertuigen met energie van zonnepanelen.

    Op basis van het promotie-onderzoek van Gautham Ram Chandra Mouli heeft de TU Delft samen met de Nederlandse bedrijven Power Research Electronics en Last Mile Solutions een snellader ontwikkeld waarmee auto’s direct zijn op te laden met stroom uit zonnepanelen. Het project is gefinancierd door de Nederlandse instelling TKI Urban Energy.

    Zonnepanelen wekken gelijkstroom (DC) op dat voorheen eerst moest worden omgezet in wisselstroom (AC) voordat je er een elektrische auto mee kon opladen. Dit leidt tot verlies aan energie. Ook zijn er aparte DC-AC-omvormers nodig, één voor het voertuig en één voor de zonnepanelen, waardoor de kosten en het formaat van het oplaadsysteem toenemen.

    ‘Een meer voor de hand liggende oplossing is dan ook om één omvormer te gebruiken, die het voertuig vanaf de panelen via een DC-link kan opladen en tevens een verbinding met het AC-stroomnet heeft, 'stelt Chandra Mouli.

    Daartoe is er een 10kW-omvormer met een interne DC-link ontworpen, alsmede drie terminals, die het voertuig zowel vanuit de zonnepanelen als uit het stroomnet kan laden. Met deze lader is het stroomnet dus niet meer nodig als tussenstap om te laden.

    Met dit nieuwe systeem kun je je elektrische auto opladen met zonnestroom én is de energie uit de (opgeladen) batterij van de auto bijvoorbeeld te gebruiken om je huis van elektra te voorzien. Elektra is ook terug te leveren aan het stroomnet, na omzetting naar wisselstroom.

    De ontwikkelde omvormer is nu toegepast in een PV-laadstation, inclusief slimme laadalgoritmen. Het laden van het voertuig met zonne-energie resulteerde in zero-CO2-emissie, lagere brandstofkosten, belastingvoordeel en minder afhankelijkheid van de PV-terugleververgoeding.

    Bron: Engineeringnet.be

    Een andere kijk op de integratie van PV op het laagspanningsnet

    Energyville heeft na de algemene vergadering van ODE hun recente studie over PV-integratie toegelicht. In hun studie trachten de auteurs het potentieel voor rechtstreeks verbruik in te schatten (zonder gedragsaanpassing). Daarnaast kijken ze naar de optimale verhouding tussen PV en batterijen rekening houdend met verschillende injectielimieten.

    Een aantal belangrijke aannamen van de studie zijn:

    -          Het model behoudt de huidige onthaalcapaciteit op het laagspanningsnet, dit betekent dat de totale injectie van PV op het LS-net nooit 6GW mag overschrijden.

    -          Bij overschrijding van de individuele injectielimiet van een PV-installatie wordt eerst de batterij gevuld, daarna is de overtollige productie verloren.  

    -          Het geïnstalleerd vermogen aan windenergie staat vast: 4MW offshore en 5MW onshore.

    De resultaten kunnen als volg samengevat worden:

    -          De optimale verhouding tussen PV en batterijen bedraagt maximum 1.5kWh/kWp, voor hogere verhoudingen komt de injectie van de batterijen in competitie met windproductie.

    -          Voor een geïnstalleerd vermogen van 20GWp PV is het aandeel HE in België 48% en wordt 9% van de HE-productie afgeregeld (PV-injectielimiet van 0.3kW/kWp)

    -          Voor een geïnstalleerd vermogen van 50GWp PV is het aandeel HE in België 69% en wordt 20% van de HE-productie afgeregeld (PV-injectielimiet van 0.2kW/kWp)

    -          Voor een geïnstalleerd vermogen van 50GWp PV, treedt er meer competitie op met wind en is de relatieve groei van HE beperkter ((PV-injectielimiet van 0.15kW/kWp)

    De auteurs stellen dat de uitrol van batterijen kan wachten, door deze pas na de mijlpaal van 20MWp PV in te zetten kan er 2.5mia bespaard worden. Daarna zou vraagsturing (industriële processen, warmtepompen, elektrische voertuigen, enz.) de afregeling van HE kunnen beperken in het scenario van 50GWp PV. Indien het geïnstalleerd vermogen aan PV de kaap van 50GWp overschrijdt, dan wordt power-to-gas noodzakelijk om de productie van HE optimaal te benutten.

    De auteurs zullen deze studie verder in detail uitwerken om een beter zicht te krijgen op de impact van vraagsturing, de opkomst van elektrische voertuigen en warmtepompen maar ook de optimale inplanting van wind en PV-installaties.

    Vlaamse overheid ondersteunt drijvende zonne-energieprojecten voor een bedrag van 6 miljoen euro

    De fondsen maken deel uit van een investeringsplan van € 100 miljoen. De pilootprojecten zullen worden ontwikkeld op wateroppervlakken die niet voor andere doeleinden worden gebruikt.

    floating PV

    Vlaams minister van Energie Bart Tommelein, heeft aangekondigd dat er ongeveer 6 miljoen euro aan fondsen zullen worden besteed ter ondersteuning van drijvende PV-pilootprojecten.

    In een verklaring die op de website van de minister is gepubliceerd, zei Tommelein dat de eerste pilootprojecten zullen worden ontwikkeld op meren of vijvers die momenteel niet worden gebruikt voor andere doeleinden, zoals kunstmatige meren gecreëerd door zandwinning. "We gaan zonnepanelen plaatsen waar er alleen maar water is, niet in natuurreservaten of wateroppervlakten die gebruikt worden voor recreatieve doeleinden", zei Tommelein.

    Hij voegde eraan toe dat drijvende PV-installaties meer elektriciteit kunnen leveren dan zonne-installaties op het dak, omdat ze kunnen roteren en gebruik kunnen maken van het extra licht dat door het water wordt gereflecteerd.

    Midden februari kondigde Philippe De Baker, de Belgische staatssecretaris voor sociale fraude, privacy en de Noordzee, ook een overheidsplan aan om te investeren in drijvende PV op zee.

    Volgens dit plan kunnen grootschalige off-shore zonne- en windenergievoorzieningen worden gebouwd als een barrière om de kust tegen stormen te beschermen. De Baker zei dat de regering van plan is samen te werken met privé spelers om de zonne-eilanden te ontwikkelen in de volgende legislatuur.

    Bron: PV Magazine

    Maatwerkbedrijf De Brug investeert fors in groene energie

    De Brug vzw, maatwerkbedrijf uit Mortsel (Provincie Antwerpen), heeft geïnvesteerd in 2.106 zonnepanelen, die geplaatst werden op de verschillende daken van hun bedrijfsgebouwen.

    De gemiddelde jaarlijkse productie wordt voorzien op 570.200 kWu per jaar wat ongeveer de helft betekent van het huidige jaarlijkse totaal verbruik. Er zal jaarlijks ook 378131,6 ton CO2 minder uitgestoten worden.

    De Brug vzw, die over twee hoogspanningscabines op haar terrein beschikt, kan zo voor een groot deel zelf instaan voor de energieproductie die zij nodig heeft om haar uitgebreid machinepark te laten werken.

    Het bedrijf heeft onder andere zes folieverpakkingslijnen op de afdeling verzending en op de metaalafdeling staan er onder meer twee vlaklasers en één buizenlaser.

    Daarnaast moeten ook alle afdelingen en magazijnen, die een oppervlakte van 15.000 m² beslaan, dagelijks van het nodige licht voorzien worden.

    Verder zijn er nog plannen om het aantal zonnepanelen te vermeerderen nadat er nog een aantal daken vernieuwd zijn. De mogelijke piste om deze plaatsen dan te ‘verhuren’ aan werknemers of anderen zal zeker onderzocht worden.

    Bron: Engineeringnet.be

    Markt voor energieopslag zal verdubbelen met dalende prijzen en gunstig beleid

    energieopslag

    ODE werkt sinds oktober 2014 met verschillende partners samen aan het project SAVE. SAVE staat voor Slim Aansturen van Elektriciteit. Dat er een mooie toekomst is weggelegd voor energieopslag wordt duidelijk in het overzicht dat GTM Research en de Energy Storage Association hebben uitgebracht.

    Energieopslag is een moeilijk te vatten concept. En tot nu toe was het nog een moeilijkere technologie om te implementeren. Maar de markt voor een dergelijke technologie zal naar verwachting dit jaar alleen al de vorige vier jaar overtreffen als gevolg van dalende prijzen en een gunstig beleid.

    Wat is het bewijs dat de markt voor energieopslag uit haar kinderschoenen is gegroeid? GTM Research en de Energy Storage Association hebben onlangs de US Energy Storage Monitor 2017 Year-in-Review uitgebracht, waarin staat dat er reeds 1.000 MWh is geïnstalleerd tussen 2013 en 2017 en voorspelt dat er alleen al in 2018 meer dan 1.200 MWh aan energieopslag zal worden geïnstalleerd; vorig jaar ging het om 431 MWh. In totaal schat GTM dat de jaarlijkse waarde van de Amerikaanse markt voor energieopslag in 2019 meer dan 1,2 miljard dollar zal bedragen.

    Lees meer

    Bron: www.forbes.com

    Stroomversnelling: Vlamingen nomineren 812 grote daken waar zonnepanelen op ontbreken

    In het kader van de campagne Stroomversnelling ‘’Overal Zonnepanelen’’ nomineerden 5.401 Vlamingen de voorbije weken verschillende grote daken in heel Vlaanderen die volgens hen zonnepanelen verdienen. Vlaams minister van Energie Bart Tommelein is onder de indruk, ‘Vlaamse gezinnen kiezen volop voor zonne-energie. Het is mooi om te zien hoe zij dankzij deze campagne het potentieel aantonen. Het is nu aan de bedrijven en overheden om hun goede voorbeeld over te nemen.’

    Vandaag hebben bijna 316.000 Vlaamse daken zonnepanelen, goed voor een totaalvermogen aan zonne-energie van 2.527 megawatt (MW). Tegen 2020 moet dat 3.700 MWp zijn. Vooral op woongebouwen liggen al heel wat zonnepanelen, de grote niet-woongebouwen hinken achterop.  De Vlaamse overheid wilde met de campagne ‘’Overal Zonnepanelen’’ eigenaars van grote gebouwen bewustmaken van hun potentieel en hen aanmoedigen om mee te investeren in de toekomst.

    5.401 Vlamingen nomineerden 812 daken van scholen, sporthallen en zwembaden, bibliotheken en ontmoetingscentra, supermarkten, … in hun buurt. Het populairste dak per provincie krijgt een gratis haalbaarheidsstudie van het Vlaams Energieagentschap. Vlaams minister van Energie Bart Tommelein vindt het belangrijk dat er nu ook zoveel mogelijk projecten worden gerealiseerd: ‘Mijn droom is uiteraard om elk project te realiseren. Het Vlaams Energieagentschap bekijkt dan ook of genomineerde daken terechtkunnen in bestaande ondersteuningstrajecten.’

    zonnedaken

    Populairste daken die gratis haalbaarheidsstudie krijgen

    Antwerpen: Woonzorgcentrum Parel der Kempen Westerlo (194 stemmen)

    Limburg: Kim Clijsters Academy Bree (36 stemmen)

    Oost-Vlaanderen: Bernarduscollege Oudenaarde (1017 stemmen)

    Vlaams-Brabant: Vrije Basisschool Pastoor Dergent Gelrode (738 stemmen)

    West-Vlaanderen: Het Drieberoepengebouw gastronomische school Ter Groene Poorte Brugge (138 stemmen)

    Bron: Persbericht kabinet minister Tommelein

    Zon op zee binnen 7 jaar goedkoper dan wind op zee

    Volgend jaar moet voor de Nederlandse kust het eerste drijvende zonnepark op zee ter wereld verrijzen. Solar Magazine praat bij met één van de initiatiefnemers: Allard van Hoeken (48), oprichter van Oceans of Energy uit Leiden, is de kartrekker van dit ambitieuze project. ‘Na de eerste drijvende getijdencentrale van Nederland, bouwen we nu het eerste drijvende zonnepark op zee’, aldus de trotse Van Hoeken.

    Allard van Hoeken en zijn team kennen een geschiedenis in de offshore-industrie. Van Hoeken was onder meer de bedenker van de drijvende getijden - centrale BlueTEC. De ondernemer ontwikkelde dit systeem dat stroom opwekt uit de stroming van eb en vloed. De eerste drijvende getijdencentrale van Nederland werd in 2015 opgeleverd bij Texel. En sindsdien heeft Van Hoeken niet stilgezeten. ‘Binnen de bedrijvengroep hebben we veel kennis van het ontwerpen, bouwen en inzetten van afgemeerde platforms op zee voor de olie- en gasindustrie’, vertelt Van Hoeken. ‘Die kennis en kunde hebben we ingezet voor BlueTEC, maar die gaan we nu ook inzetten voor de zonne-energiesector.’

    Pilot van 2.500 vierkante meter

    De komende 3 jaar gaat een consortium van Oceans of Energy, ECN, TNO, MARIN, TAQA Energy en de Universiteit van Utrecht een prototype voor een zonnepark op zee ontwerpen, bouwen, ontwikkelen en evalueren. Dit jaar nog moet een kleiner prototype voor de kust van Scheveningen gerealiseerd worden (van 30 vierkante meter). Dat wordt een opstap naar het pilotproject van 2.500 vierkante meter groot met een capaciteit van circa 50 kilo - wattpiek, dat in 2019 moet verrijzen. Nederland krijgt daarmee een wereldprimeur. De drijvende zonneparken die al bestaan, drijven op binnenwateren en niet op zee. ‘Een zonnefarm op zee is nog nooit eerder gebouwd’, aldus Van Hoeken. ‘We zien dat ontwikkelaars op land nu al problemen ondervinden met het vinden van een goede ontwikkelplek. Die uitdaging zal alleen maar groter worden in het drukbevolkte Nederland, met duurdere projecten tot gevolg. Wij geloven dat zon op zee uitkomst gaat bieden en een mooi exportproduct wordt.’

    Gepatenteerde drijvers

    Maar er zijn technologische uitdagingen, erkent Van Hoeken. ‘Op zee heb je te maken met zout water, hoge golven en gure natuuromstandigheden. Zoutwater en elektronica is natuurlijk geen gelukkige combinatie. Ook de aangroei van algen kan voor problemen gaan zorgen en vormt één van de grootste uitdagingen. We voorzien dat deze problemen allemaal oplosbaar zijn.’ De techniek voor het drijvende platform waarop de zonnepanelen komen te liggen, is volgens Van Hoeken inmiddels in patentaanvraag. ‘Elk woord dat we over deze techniek zeggen is eigenlijk te veel. Het is het geheim van de smid. Wat ik wel kan zeggen is dat het offshoreproof is en dat de meerderheid van individuele componenten van het platform proven technology zijn. Zo maken we gebruik van een degelijke verankering die zich al jarenlang bewezen heeft in de offshore-industrie. Daarbij hebben we onze kennis en kunde van de drijvende getijdencentrale ingezet. Het drijvende platform dat we voor zonnepanelen ontwikkeld hebben is inmiddels bij onderzoeksinstituut Marin ook getest op Noordzeecondties.

    Zeiler

    Zon op zee ziet Van Hoeken als een disruptief-innovatief project, waarmee buiten de gebaande paden wordt getreden. Hij zegt: ‘Het is behoorlijk disruptief om zonne-energie op zee te realiseren. We zitten nu in de fase dat we veel testen gaan uitvoeren. Zo moeten we erachter komen hoe we voor de drijvers een levensduur van 15 tot 20 jaar kunnen bewerkstelligen. Maar we zien dit als een ultieme kans. We werken met een kleine, zeer toegewijde groep mensen, bestaande uit zeer ervaren en zeer jonge professionals. Zowel de zon als de zee voorziet ons al duizenden jaren van leven. Ik ben zelf een zeiler van de oceanen en heb met eigen ogen gezien welke ongelooflijke kracht de zee heeft en welke positieve impact de zee op mens en natuur heeft.’

    Er zijn volgens Van Hoeken specifieke voordelen om zonne-energie op zee op te wekken. Allereerst werkt zowel het zeewater als de zeelucht verkoelend voor het PV-systeem. De Universiteit van Utrecht gaat samen met Oceans of Energy onderzoeken tot welke meeropbrengst dit leidt. De schattingen lopen uiteen tussen de 5 en 15 procent aan meeropbrengst ten opzichte van opwekking op land. Ook kan weerkaatsing van zonlicht op zee een voordeel zijn. Samen met ECN wordt onderzocht wel type zonnepaneel het meest geschikt is voor op zee. Van Hoeken: ‘We gaan werken met zonnepanelen die al op de markt te verkrijgen zijn. Het worden geen op maat gemaakte zonnepanelen.’

    Combinatie wind en zon

    Een voor de hand liggende combinatie is die van een wind- en zonnepark op zee. Zo wordt de ruimte op de oceaan optimaal benut. Ook kan er gebruik worden gemaakt van een bestaande stroomkabel van het windpark, wat veel kosten bespaart, zo legt Van Hoeken uit. ‘Door de combinatie van wind en zon is er 5 keer zoveel energie op te wekken dan met wind alleen. Het is eigenlijk een no-brainer. Wat we nodig hebben is een groep mensen die het gaan doen, die het gaan bouwen, die er ervaring mee gaan opdoen. Dan zijn er verbeteringen mogelijk, kan er opgeschaald worden en wordt deze ontwikkeling goedkoper.’ Ook zijn er kansen om zonneparken te realiseren bij onbemande olie – en gas - boorplatforms. Van Hoeken: ‘Vanwege hun offshore-expertise is TAQA een zeer interessante samenwerkingspartner, die het systeem evalueert. Op een aantal platforms wordt nu diesel verstookt voor de productie van elektriciteit. Die diesel wordt weer aangevoerd door schepen. Een inefficiënt en bovendien vervuilend proces. We zien dit als een interessante niche voor elektrificatie.’

    Zon versus wind op zee

    Van Hoeken beseft als geen ander dat wind op zee momenteel voorligt op zon op zee. Er zijn immers al talloze windparken op zee. Maar dat zegt niet alles volgens Van Hoeken. ‘Ik verwacht dat offshorezon een soortgelijke leercurve als offshorewind zal doormaken. Mijn verwachting is zelfs dat zon op zee goedkoper wordt dan wind op zee. Wanneer dat moment aanbreekt? Dat zal grotendeels afhangen van het tempo waarin de uitrol plaatsvindt. In 2019 leveren we de pilotinstallatie op. In 2020 is het vervolgens mogelijk om een zonnepark van 1 megawattpiek te realiseren en daarna kunnen de aantallen razendsnel verdubbelen. In de jaren 2020-2025 zal de leercurve zeer snel doorlopen worden.’

    Dat zon op zee te zijner tijd goedkoper zal zijn dan wind op zee, is voor Van Hoeken volstrekt logisch. ‘Zonnepanelen hebben het grote voordeel dat ze geen bewegende onderdelen hebben. De operationele kosten zijn daardoor veel lager dan bij windmolens. Het onderhoud aan windmolens moet niet alleen veel vaker plaatsvinden, maar ook nog eens op grote hoogte.

    Ambities

    De mogelijkheden zijn op de langere termijn dan ook onbegrensd, vindt Van Hoeken. ‘Niets houdt ons tegen om hier een exportproduct van te maken. Zo zijn er kansen om dit te ontwikkelen in de Antillen en voor de Duitse kust bijvoorbeeld. Ook qua omvang zie ik geen grenzen. Deze ontwikkeling wordt het beste gestart door een kleine groep die 100 procent focus heeft op het succes ervan, die ervoor gáán!’

    Het eerste prototype heeft een capaciteit van 50 kilowattpiek, maar de ontwikkelingen daarna beginnen bij 1 megawattpiek en gaan tot 100 megawattpiek en verder. We kunnen de capaciteit van een offshorewindpark van enkele honderden megawatt op aantrekkelijke wijze vermenigvuldigen’. Oceans of Energy kan organisch doorgroeien, van onderneming tot mede-eigenaar van de drijvende systemen. Van Hoeken: ‘Nu ligt de focus op assemblage en levering van de drijvers en de uiteindelijke bouw van het systeem. Deze EPC-rol willen we uitbreiden naar mede-eigenaarschap van deze parken

    Bron: Solarmagazine.nl

    Nieuw zonnepaneel haalt energie uit regendruppels

    Onderzoekers van de Soochow University in China ontwikkelen een nieuw zonnepaneel, die ook in staat is om energie op te wekken uit vallende regendruppels.

    Het nieuwe zonnepaneel is daarmee in staat om ook ’s nachts en op bewolkte dagen energie te blijven opwekken, mits het regent, zonder dat de efficientie voor het opwekken van zonne-energie daaronder leidt. Dat meldt The Guardian.

    Vooralsnog staat de technologie in de kinderschoenen. Het is dan ook onbekend hoeveel energie er daadwerkelijk mee gegenereerd kan worden, hoeveel extra kosten ermee gemoeid zijn en of het een welkome aanvulling kan zijn voor toekomstige zonnepanelen.

    Zonnepaneel

    Het hybride zonnepaneel is in staat om kinetische energie uit vallende regendruppels op te wekken. Dit is mogelijk omdat het zonnepaneel is uitgerust met twee transparante polymeerlagen. Wanneer regendruppels op deze lagen vallen, ontstaat er frictie tussen de twee lagen waardoor een elektrische lading ontstaat.

    De technologie is niet nieuw, stelt The Guardian. Andere onderzoekers hebben ook al dergelijke technologieen voor zonnepanelen ontwikkeld, genaamd triboelectric nanogenerators. Het design van Soochow University is echter een stuk simpeler en efficiënter dan zijn concurrenten.

    Duurzame elektriciteit

    “Door ons unieke design is kan het een lichtgewicht apparaat worden”, vertelt Baoquan Sun van Soochow University tegenover The Guardian. “In de toekomst hopen we de technologie te integreren in mobiele en flexibele producten, zoals kleding die duurzame elektriciteit opwekt. Echter, eerst moet de efficientie van de technologie verbeterd worden.”

    Het duurt dan ook nog zeker drie tot vijf jaar voordat de universiteit een prototype zal onthullen.

    Bron: Duurzaambedrijfsleven.nl

    Indiaas zonnepark van 2.000 megawatt ingehuldigd

    De eerste fase van het Pavagada zonnepark in de Indiase staat Karnataka is ingehuldigd door de energieminister van de staat. Het zonnepark heeft nu een capaciteit van 600 megawatt, maar zal uiteindelijk een capaciteit hebben van maar liefst 2.000 megawatt.

    Het zonnepark belooft daarmee een van de grootste zonneparken ter wereld te worden. Of het zonnepark zich de allergrootste mag noemen, is nog maar de vraag. Ook in Egypte wordt momenteel gewerkt aan een zonnepark van 2.000 megawatt.

    Zonnepanelen

    Het Indiase zonnepark heeft een prijskaartje van $ 2,53 mrd en kwam tot stand dankzij een lease-programma, waarbij de Indiase overheid de benodigde grond voor langere termijn heeft geleased van 2.300 Indiase boeren. De overheid verhuurt de grond vervolgens weer aan projectontwikkelaars.

    De grond waar het zonnepark op gebouwd wordt, kampt al decennialang met droogte en mislukte oogsten. Hierdoor zijn duizenden boeren al uit de regio vertrokken, meldt PV-Tech.

    Zonnepark

    De realisatie van het zonnepark, van de planning tot de uiteindelijke oplevering, neemt in totaal drie jaar in beslag.

    Bron: www.duurzaambedrijfsleven.nl

    De Zonnegids helpt eigenaars van grote daken en sympathisanten samen zonnepanelen leggen.

    Burgerparticipatie is een van de instrumenten om meer groene-energieprojecten te realiseren. En dat weet de Vlaming. Steeds meer mensen zijn bereid om in hun buurt geld te investeren in windturbines, een warmtenet of zonnepanelen op het dak van een school, het sportcentrum, een winkel in de buurt ... In Vlaanderen zijn een twintigtal energiecoöperaties actief waarbij al meer dan 75.000 Vlamingen als coöperant zijn aangesloten. Dat is ongeveer 10% meer dan in 2016. Ook crowdfunding wint aan populariteit. Het Vlaams Energieagentschap en Vlaams minister van Energie Bart Tommelein willen met de Zonnegids collectieve investeringen in grote zonneprojecten beter bekendmaken bij het publiek.

    Het grootste deel van de zonnepanelen in Vlaanderen ligt op woningen. Ongeveer één op de zes woningen is ervan voorzien. Niet-woongebouwen hinken achterop, met ongeveer één installatie op zestig gebouwen. Die gebouwen hebben echter vaak een grote elektriciteitsvraag én een dak dat geschikt is voor een grote zonne-installatie.

    Eigenaars van een groot dak hebben soms niet de nodige middelen om te investeren in een zonne-installatie. En voor sommige buurtbewoners en andere potentiële investeerders lijkt het misschien te complex om een participatief zonneproject op te starten. Met de Zonnegids wil het Vlaams Energieagentschap de samenwerking tussen dakeigenaars en sympathisanten aanmoedigen en de initiatiefnemers de weg wijzen. De gids bevat een stappenplan, uitleg over groenestroomcertificaten, aanbevelingen voor een goed businessplan en tips om een installateur te kiezen. De gids gaat in op veelge­hoorde bekommernissen en presenteert als inspiratiebron een aantal cases van pioniers, die vandaag al met hun zonneproject meebouwen aan een duurzame toekomst. Net zoals het energielandschap in volle beweging is, wordt de Zonnegids regelmatig aangevuld met nieuwe goede voorbeelden en nuttige informatie.

    Vlaams minister van Energie Tommelein is tevreden met de Zonnegids. “De campagne ‘Overal zonnepanelen’, die we eind januari gelanceerd hebben, toont aan dat er nog heel wat grote PV-projecten mogelijk zijn. Het is goed dat het Vlaams Energieagentschap het initiatief neemt om belangrijke informatie en voorbeelden van pioniers op een overzichtelijke manier samen te brengen. Ik ben ervan overtuigd dat de Zonnegids eigenaars van grote daken en sympathisanten kan helpen om samen zonnepanelen te leggen. Of je nu zelf zonnepanelen plaatst of bijvoorbeeld via een energiecoöperatie aan een groot project bijdraagt: het brengt altijd meer op dan geld op een spaarboekje te laten staan. En tegelijk investeren we samen in een toekomstgericht en hernieuwbaar Vlaanderen!”, aldus minister Tommelein.

    Bron: persbericht VEA

    België vestigt record in zonnestroomproductie

    Op 25 februari registreerde België een record in de elektriciteitsproductie van fotovoltaïsche zonne-energie, namelijk 21% van de totale Belgische elektriciteitsproductie.

    Met een recordhoeveelheid aan licht in februari van bijna 150 uur zon, produceerden de zuidelijk georiënteerde zonnepanelen gemiddeld 74 kWh, ofwel 72% meer dan het gemiddelde van dat ze de laatste 10 jaar produceerden.

    Volgens gegevens vrijgegeven door de Belgische vereniging voor hernieuwbare energie, APERE, injecteerden de Belgische PV-panelen tussen 7:45 en 18:15 gemiddeld 12% van de stroom uit de zon en tussen 11:30 en 14:30 duidelijk meer dan 20% wat nog nooit eerder is voorgekomen in deze tijd van het jaar.

    Bovendien was de combinatie van zon en wind op dezelfde dag goed voor ongeveer 30% van het Belgische elektriciteitsverbruik tussen 10:15 en 14:45 uur.

    In 2017 werd er in België in totaal 264 MW aan nieuwe PV-capaciteit toegevoegd en bereikte ons land 3,8 GW aan totaal vermogen, met als belangrijkste drijfveer residentiële PV. Dit is een stijging van ongeveer 50% ten opzichte van 2016, toen er ongeveer 170 MW werd geïnstalleerd.

    Het grootste deel van deze nieuwe capaciteit werd geïnstalleerd in Vlaanderen, goed voor ongeveer 193 MW (73% van alle nieuwe installaties), gevolgd door Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, goed voor 33 MW (25%) en 5 MW (2%).

    Bron: PV Magazine, APERE

    Australië: de eerste trein op 100 % zonne-energie is in gebruik genomen

    Hierdoor kunnen de inwoners van Byron Bay veel files vermijden

    foto trein

    Terwijl komende zomer een compleet ecologisch vrachtschip te water wordt gelaten, is de eerste 100% elektrische zonnetrein al operationeel in Australië. Het verbindt Downtown Byron Bay met een luxe resort en is populair bij de bewoners van het resort.

    Voor de eerste keer ter wereld werkt een elektrische trein volledig op zonne-energie. Het werd ontworpen door Brian Flannery, een voormalige mijnbaron die het idee had om iets nieuws te maken met iets ouds. Voor dit project heeft de Byron Bay Railroad Company inderdaad een "rode ratelslang" gerestaureerd. Deze trein, gebouwd na de Tweede Wereldoorlog, werd bedekt met fotovoltaïsche panelen.

    De elektrische trein werd ingehuldigd op 16 december. Het doel van de Byron Bay Railroad Company is om een onbruik geraakte spoorlijn te rehabiliteren, voornamelijk om de files in de omgeving te beperken. De stad Byron Bay, een badplaats in het zuidoosten van Australië, kampt regelmatig met verkeersproblemen.

    Begin 2010 dacht Brian Flannery na over een alternatief vervoersmiddel voor de gasten in zijn prestigieuze hotel, Resorts Elements of Byron. Hij moest eerst de lokale autoriteiten overtuigen om de spoorlijn te heropenen die het complex met het stadscentrum verbindt. Flannery kwam toen met het idee om een ‘rode ratelslang" te renoveren door de Byron Bay Company, zijn non-profitbedrijf.

    De trein maakt 16 reizen van 3 km per dag

    De "rode ratelslang" is geschikt voor 100 passagiers en hun bagage. Dit treinmodel dateert van 1968 en werd gebouwd in de fabriek van Chullora in de buitenwijken van Sydney. Tijdens de Tweede Wereldoorlog produceerde de fabriek bommenwerpers. Na de oorlog gebruikten de ingenieurs en de arbeiders hun knowhow om treinen te produceren.

    Elke dag doen de twee treinen van de "rode ratelslang" een traject van 3 kilometer gedurende zeven minuten. Voordat de trein werd gerestaureerd, werd deze aangedreven door twee diesellocomotieven. Een van hen werd bewaard voor het geval er zich een panne voordoet. Op het dak werden er zonnepanelen van 6,5 kilowatt geïnstalleerd. Ze zijn verbonden met een motor en elektrische batterijen in de locomotief.

    Op een zonnige dag kan de trein de route vier of vijf keer achter elkaar afleggen zonder opnieuw te moeten worden opgeladen. Er is echter een laadstation gebouwd in de buurt van de sporen voor wazige of regenachtige dagen. Ook al waren de toeristen het belangrijkste doelwit van het project, werden de mensen van Byron Bay uiteindelijk ook verleid door dit ecologische initiatief. Ze waren echter achterdochtig bij de aankondiging van dit project omdat ze het als vervuilend beschouwden. Ze kunnen nu alleen trots zijn op deze trein die een primeur in de wereld is.

    Binnenkort gaat een Nederlands bedrijf in de voetsporen treden van de Byron Bay Railroad Company. In augustus is het van plan om het eerste milieuvriendelijke vrachtschip te lanceren.

    Bron: www.minutenews.fr

    Noord-Holland gaat zonnewegdek ook testen voor zwaar verkeer

    Het innovatieve wegdek van SolaRoad, dat beschikt over geïntegreerde zonnepanelen, werd vooralsnog uitsluitend gebruikt voor fietspaden. De provincie Noord-Holland wil het energieopwekkende wegdek nu ook testen voor zwaar verkeer.

    Noord-Holland stelt € 2,7 mln beschikbaar voor dit onderzoek en verdere ontwikkeling van het product. Dat meldt de provincie in een nieuwsbericht.

    Zonneweg

    De zonneweg werd al succesvol getest op een fietspad in Krommenie. Het zonnewegdek, met een lengte van 70 meter, wekte in het eerste jaar 9.800 kilowattuur aan zonne-energie op. Nu gaat de provincie Noord-Holland op zoek naar een geschikte locatie om de SolaRoad te testen op wegen die bestemd zijn voor zwaar verkeer. Daarnaast wordt onderzocht hoe de energieopbrengst van dergelijke zonnewegen geoptimaliseerd kan worden.

    Elisabeth Post, gedeputeerde Mobiliteit voor de provincie Noord-Holland, in het nieuwsbericht: “Het is tijd voor een volgende stap. De pilot in Krommenie heeft ons veel geleerd. We weten dat het wegdek goed kan presteren met de belasting van fietsers, nu gaan we onderzoeken hoe het zich gedraagt als er zwaar verkeer overheen gaat. Als de pilot succesvol is, vergroot dit de mogelijkheden voor grootschalige toepassingen van zonnewegen enorm.”

    Zonne-energie

    Noord-Holland is niet de enige partij die onderzoek doet naar de potentie van zonnepanelen in het wegdek. Zo werd in de Chinese provincie Shandong onlangs een zonneweg van ruim één kilometer geopend. Ook de provincies Utrecht en Zuid-Holland hebben plannen om een zonnewegdek aan te leggen.

    Of zonnewegen echt een toekomst hebben, is nog maar de vraag. Het prijskaartje is vooralsnog erg hoog. De website Slate sprak eerder over $ 458 per vierkante meter. Ter vergelijking: een traditionele asfaltweg kost ongeveer $ 5 per vierkante meter.

    Daarnaast neemt de efficiëntie van zonnepanelen af wanneer ze horizontaal geplaatst worden en lijkt het vervangen of repareren van defecte zonnecellen een lastige opgave als deze in het wegdek geïntegreerd zijn.

    Bron: www.duurzaambedrijfsleven.nl

    Nederlands consortium bouwt drijvend zonnepark op Noordzee

    ECN, TNO, MARIN, TAQA en Oceans of Energy gaan op de Noordzee, de volgens het consortium, eerste drijvende zonnefarm ter wereld bouwen. Het onderliggende innovatieproject wordt uitgevoerd via de topsector Energie.

    Binnen het innovatieproject voert Universiteit Utrecht samen met Oceans of Energy bovendien een onderzoek uit naar de elektriciteitsproductie van het eerste prototype op zee. Dit wordt vergeleken met productie op land, aangezien de verwachting is dat de productie op zee gemiddeld genomen 15 procent hoger zal liggen.

    ‘Zonnefarms werden al op binnenwateren gelegd, maar op zee is dat niet eerder gebeurd omdat dit erg moeilijk is. Je hebt daar immers te maken met enorme golven en andere destructieve natuurkrachten’, aldus Allard van Hoeken, oprichter van initiatiefnemer Oceans of Energy.

    Van Hoeken realiseerde eerder de drijvende getijdencentrale Bluetec, die een jaar lang schone energie opwekte uit de getijden bij Texel en werd daarvoor benoemd tot Ingenieur van het Jaar en ontving toen als eerste de Prins Friso Ingenieursprijs.

    Van Hoeken vervolgt: ‘Drijvende zon op zee is een product dat goed past bij ons land met onze maritieme kennis en ervaring. De hele wereld kan hier baat bij hebben. De meerderheid van de mensen op aarde woont in kustgebieden. Ook de Nederlandse Antillen kunnen profijt hebben van deze ontwikkeling. Door nu te beginnen met zon op zee in de praktijk te brengen, verwachten wij een grote positieve impact wereldwijd te creëren.’

    Door in de toekomst gebruik te maken van de ruimte tussen de offshore windmolens op de Noordzee kan volgens de betrokken partijen op dezelfde oppervlakte vele malen meer energie worden opgewekt. 

    Bron: solarmagazine.nl

    Egypte op koers voor grootste zonnepark ter wereld

    De Egyptische markt voor zonne-energie zit enorm in de lift. Het Benban Solar Park, gelegen in de Egyptische woestijn, 650 kilometer ten zuiden van Cairo, is op koers om het grootste zonnepark ter wereld te worden.

    Inmiddels zijn 29 zonne-energieprojecten, die onderdeel uitmaken van het Benban Solar Park, al gefinancierd, door grote financiële spelers als de International Finance Corporation, de African Development Bank en de Asian Infrastructure Investment Bank.

    Wanneer deze projecten opgeleverd worden, hebben ze een gezamenlijke capaciteit van bijna 1,5 gigawatt, meldt Greentech Media. Het Benban Solar Park zou uiteindelijk een capaciteit van wel 2 gigawatt kunnen krijgen.

    Zonne-energie

    Zonne-energieprojecten in het Benban Solar Park komen zonder subsidie tot stand. Wel zijn ze verzekerd van 25 jaar lang stroomafname tegen een prijs van 7,8 dollarcent per kilowattuur, dankzij een power-purchase agreement met de Egyptische overheid.

    Egypte

    Egypte wil 20 procent van zijn elektriciteit uit duurzame bronnen halen in 2022. In 2035 moet het om 37 procent gaan. Momenteel voorziet het land echter nog voor bijna 90 procent in zijn energiebehoefte door middel van olie- en gasbronnen. Het Afrikaanse land is bij uitstek geschikt voor de opwekking van zonne-energie; de zon schijnt er 3.300 tot 4.000 uur per jaar.

    Bron: www.duurzaambedrijfsleven.nl

    Belgische PV-markt groeide in 2017 met 50%

    Terwijl er in 2017 voor een vermogen van 264 MW aan nieuwe installaties werd gebouwd, bereikte de totale geaccumuleerde PV-capaciteit van het land 3,8 GW. De belangrijkste drijfveer van de markt blijft residentiële PV.
      pv markt

    Figuur: Apère

    Volgens voorlopige gegevens verzameld door APERE, de lokale vereniging voor de promotie van hernieuwbare energie, is er vorig jaar 264 MW aan nieuwe PV-capaciteit geregistreerd,. Dit is een stijging van ongeveer 50% ten opzichte van 2016, toen het bijkomend PV-vermogen ongeveer 170 MW bedroeg.

    Het grootste deel van deze nieuwe capaciteit werd geïnstalleerd in Vlaanderen, goed voor ongeveer 193 MW (73% van alle nieuwe installaties), gevolgd door Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, goed voor 33 MW (25%) en 5 MW (2%)..

    APERE beweert dat de groei van vorig jaar voornamelijk te danken was aan de prijsdaling voor PV-apparatuur en dat de belangrijkste drijvende kracht nog steeds residentiële PV (tot 10 kW) was, dat vorig jaar 86% van de aantal nieuwe installaties bedroeg.

    Algemeen gezien bereikte de cumulatieve PV-capaciteit van het land 3.816 GW eind december 2017. Van deze capaciteit bevindt zich 2.792 GW ih in Vlaanderen, terwijl Wallonië en Brussel een aandeel hebben van 961 MW en 62 MW.
    In Wallonië domineert de residentiële PV-markt, wat neerkomt op ongeveer 83% van alle geïnstalleerde capaciteit, terwijl in Vlaanderen, waar recentelijk meer projecten voor commerciële en industriële PV-projecten zijn gerealiseerd, een aandeel van 57% residentiële PV heeft.

    Bovendien meldt APERE dat in 2017 alle Belgische PV-installaties samen ongeveer 3,2 TWh produceerden, waarmee ongeveer 4% van de totale elektriciteitsvraag werd gedekt.

    De grootste groei in de Belgische vraag naar zonne-energie was tussen 2009 en 2012, toen er een groenestroomcertificatensysteem voor zonne-energie werd geïntroduceerd. Tijdens deze vier jaar overschreed het nieuw geïnstalleerde PV-vermogen 500 MW en bereikte het in 2011 zelfs een piek van meer dan 1 GW.

    Na het opdoeken van deze regeling daalden het aantal nieuwe installaties tussen 2014 en 2015 tot ongeveer 100 MW per jaar. Sinds 2016 is de Belgische markt voor zonne-energie zich echter langzaam aan het herstellen.

    Volgens een recent rapport uitgebracht door de Belgische hoogspanningsnetbeheerder Elia, kan het land tegen 2040 een geïnstalleerd PV-vermogen bereiken tot maximaal 18 GW.

    Bron: www.pv-magazine.com, Apère

    Eandis test opslag van zijn faciliteiten op zonne-energie

    ODE is partner in het project ‘SAVE’, dat staat voor ‘Slim Aansturen Van Elektriciteit’, Het project heeft tot doel om het eigenverbruik van bedrijven te maximaliseren.

     

    Een mooie toepassing van Slim Aansturen van Elektriciteit is het volgende voorbeeld: het 'TheBattery'-opslagsysteem van de Nederlandse leverancier van hoog- en laagspanningsapparatuur, Alfen, zal door de Eandis worden gebruikt om geproduceerde zonne-energie op te slaan in zijn logistieke centrum in Lokeren.
    Alfen

    Het energieopslagsysteem van 140kW dat wordt verbonden met het logistieke centrum van Eandis.

    De Nederlandse leverancier van energieoplossingen, Alfen, heeft aangekondigd dat het Eandis zal voorzien van zijn 'TheBattery'-opslagoplossing, die zal worden gebruikt om het eigen verbruik van een 375 kW PV-systeem op het dak dat is geïnstalleerd in het logistieke centrum van het bedrijf in Lokeren, te optimaliseren.
    Alfen zei dat het de 140 kW batterijcontainer zal leveren en dat het systeem op afstand zal worden beheerd en bestuurd.

    Eandis heeft nog zonne-energiesystemen in zijn vestigingen in Melle, Sint-Niklaas, Deurne, Erembodegem, Turnhout en Mechelen, en overweeg om soortgelijke opslagoplossingen in de toekomst ook in deze sites te gebruiken.
    "Als energiedistributiebedrijf willen we ook leren over energieopslagsystemen, die zeker een sleutelrol zullen spelen in het energielandschap van de toekomst. Daarom gaan we deze opslaginstallatie gebruiken als een minitestplaats voor een reeks technische studies over slimme besturing of de impact van batterijen op het lokale middenspanningsnet, "zegt Eandis 'directeur van netbeheer, Jean Pierre Hollevoet.

    Volgens Alfen bestaat zijn "TheBattery" -oplossing uit een grootschalige modulaire batterijcontainer, het is een plug-and-play gestandaardiseerde eenheid dat gefabriceerd, voorgeconfigureerd, in bedrijf gesteld en getest wordt in de productiefaciliteiten van Alfen.

    Bron: PV Magazine, ODE

    Tesla start productie van langverwacht zonnedak

    Foto TeslaTesla is gestart met de productie van zijn langverwachte zonnedak: een dak met geïntegreerde zonnecellen, in staat om energie op te wekken.

    De productie van de glazen tegels met geïntegreerde zonnecellen ging vorige maand van start in de Gigafactory 2 van Tesla, in Buffalo, New York. Dat meldt Bloomberg New Energy Finance.

    Zonne-energie

    Het zonnedak van Tesla werd vorig jaar gepresenteerd, wat gepaard ging met een aantal opzienbarende claims. Zo zou de total cost of ownership van Tesla’s zonnedak lager zijn dan die van een traditioneel dak. In deze berekening is de energiebesparing die het zonnedak oplevert, meegenomen. Elon Musk claimde daarnaast dat het dak de zonne-energiesector op zijn kop zou gaan zetten.

    Het zonnedak moet huishoudens overtuigen om over stappen op zonne-energie, die dat vooralsnog niet deden uit esthetische overwegingen. Daarnaast is het dak een interessante optie voor huishoudens waarvan het dak aan vervanging toe is. Het zonnedak is in ieder geval populair: het zonnedak was vanaf april 2017 te bestellen, maar was al snel uitverkocht tot ver in 2018.

    Zonnedak

    Tesla biedt op zijn website een stroomgarantie en een garantie op weerbestendigheid aan van dertig jaar. De garantie op de dakpannen zelf is oneindig, stelt Tesla: “Solar Roof-dakpannen zijn gemaakt van gehard glas en zijn meer dan drie keer sterker dan normale dakpannen.”

    Hoeveel zonne-energie een zonnedak van Tesla kan opwekken, is vooralsnog onbekend.

    Bron: www.duurzaambedrijfsleven.nl

    Dit drijvende apparaat op zonne-energie maakt waterstof uit zeewater

    Drijvend apparaat

    Onderzoekers aan de Colombia University hebben een drijvend apparaat ontwikkeld, aangedreven door zonne-energie, dat waterstof extraheert uit zeewater.

    Waterstof

    Om waterstof uit water te winnen wordt een methode gebruikt die elektrolyse heet, waarin H2 en O2 van elkaar gescheiden worden door middel van een elektrische lading en een membraan. Niet alleen is deze methode erg kostbaar en intensief, het membraan is ook nog eens erg delicaat.

    Het drijvende apparaat van Colombia University maakt echter geen gebruik van een membraan, wat het weerbaar genoeg maakt voor de open oceaan.

    Drijvend apparaat 2

    Zonne-energie

    Jack Davis, coauteur van het wetenschappelijke paper over het apparaat, in het persbericht: “Vanwege de zonne-energiegeneratoren op het apparaat hebben we eigenlijk een kunstmatige vorm van fotosynthese ontwikkeld, zoals je dat terugziet in planten. Dit apparaat opent daarmee allerlei nieuwe deuren om duurzame energie op te wekken.”

    Daniel Esposito, hoofdonderzoeker van het project: “De uitdaging die we aangegaan zijn, is het vinden van een schaalbare en economisch interessante technologie om zonlicht om te zetten in een bruikbare vorm van energie. Omdat we er waterstof van maken, kan het ook nog eens gemakkelijk opgeslagen worden.”

    Het apparaat staat momenteel nog in de kinderschoenen. Of en wanneer het zijn weg naar de markt vindt, is vooralsnog onbekend. 

    Bron: www.duurzaambedrijfsleven.nl

    Eerste grote zonnepark sinds 2013 in Lommel

    Vlaams minister van Energie, Bart Tommelein, heeft in een ministerieel besluit de voorlopige bandingfactor van 0,8 vastgelegd voor een nieuw grootschalig zonneproject in Lommel: het Kristal Solar Park. De bandingfactor is noodzakelijk voor de berekening van de Vlaamse overheidssteun. De bouwaanvraag werd door de initiatiefnemers, de Limburgse Investeringsmaatschappij en Stad Lommel, een maand geleden ingediend. Zodra het project volledig vergund is, berekent het Vlaams Energieagentschap de definitieve bandingfactor. Minister Tommelein: “Vlaanderen heeft dringend nood aan grote PV-projecten zoals dit in Lommel. De Vlaamse overheid komt tegemoet met steun om zulke projecten rendabel te maken. We rekenen erop dat het Lommelse voorbeeld navolging krijgt”, zegt Minister Bart Tommelein.

    Vlaanderen heeft dringend nood aan grote zonneprojecten met een vermogen groter dan 750 KW. Sinds de hervorming van het certificatensysteem in 2013 is er geen enkel groot zonnepark meer gebouwd. Toen is beslist om de steun per project toe te kennen op basis van een bandingfactor. Dat is de variabele factor waarmee de prijs van de groenestroomcertificaten mag worden vermenigvuldigd om een project rendabel te maken. Het systeem voorkomt tegelijk oversubsidiëring.

    Het VEA besliste dat het Kristal Solar Park voorlopig de maximale bandingfactor van 0,8 krijgt, wat overeenkomt met ongeveer 74 euro per MWh. De  steunperiode zou 15 jaar duren. In maart kan dan de definitieve bandingfactor worden aangevraagd.

    Grootste zonnepark van de Benelux

    Het Kristal Solar Park in Lommel zal – met een piekvermogen van bijna 100 MW – meteen het grootste zonnepark van de Benelux worden. De zonnepanelen zullen in eerste instantie op de grond worden geplaatst. Later kunnen ze op de daken van nieuwe bedrijven terechtkomen. Het zonnepark kan 83 GWh per jaar produceren, dat komt overeen met het jaarverbruik van 24.000 gezinnen. De opgewekte elektriciteit zal volledig door het nabijgelegen zinkelektrolysebedrijf Nyrstar worden gebruikt. Nyrstar is één van de elektro-grootverbruikers in Vlaanderen.

    Als de timing wordt aangehouden, zal de bouw in september 2018 van start gaan. Negen maanden later zouden de werken klaar moeten zijn.

    Minister van Energie Bart Tommelein: “Vlaanderen heeft projecten als het Kristal Solar Park nodig. Dit zonnepark produceert energie goed voor 6 procent van onze Vlaamse  energiedoelstellingen uit zon, die we nog moeten realiseren tegen 2020. De elektriciteit wordt bovendien lokaal verbruikt, wat past binnen het nieuwe energiemodel.”

    Bron: www.tommelein.com , www.emis.vito.be

  • angeltorrents.com